Drie gevaren
Rook is bij woningbrand het grootste gevaar. Slachtoffers vallen meestal door het inademen van rook, niet door vuur, en vaak in hun slaap: wie slaapt, ruikt niets.
Hitte zonder veel rook komt voor bij bepaalde branden, en in ruimtes waar een rookmelder door damp of stof niet bruikbaar is.
Koolmonoxide (CO) ontstaat bij onvolledige verbranding in een cv-ketel, geiser, gashaard of kachel. Het is kleurloos en reukloos. De eerste klachten lijken op griep: hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid.
Wat elke melder doet
- Een rookmelder ziet rookdeeltjes. Reageert snel op smeulbranden, de meest voorkomende brand in woningen.
- Een hittemelder reageert op een hoge temperatuur of op een snelle stijging ervan. Later dan een rookmelder, maar ongevoelig voor damp en stof.
- Een CO-melder meet de concentratie koolmonoxide in de lucht en slaat alarm vóórdat die gevaarlijk wordt.
Een rookmelder detecteert geen koolmonoxide, en andersom. Combinatiemelders bestaan, maar let dan op de juiste plaats: rook stijgt op, terwijl CO zich mengt met de lucht in de ruimte.
Per ruimte
| Ruimte | Melder | Toelichting |
|---|---|---|
| Gang, overloop, trapgat | Rook | Wettelijk verplicht: de vluchtroute op elke verdieping |
| Slaapkamers | Rook | Zeker waar telefoons en laptops laden |
| Woonkamer | Rook | Bij een kachel of haard ook CO |
| Keuken | Hitte | Een rookmelder geeft hier loos alarm door kookdamp |
| Ruimte met cv-ketel of geiser | CO, eventueel rook | Volg de plaatsingsinstructie van de fabrikant |
| Wasruimte, plek van de droger | Rook | Drogers zijn een bekende brandoorzaak |
| Garage, schuur, laadplek e-bike | Hitte of rook | Hitte waar stof of uitlaatgas een rookmelder stoort |
Plaatsing van een CO-melder
Anders dan een rookmelder hoeft een CO-melder niet altijd aan het plafond. In de ruimte met het toestel: hoog, op één tot drie meter van het toestel. In een slaapkamer: op hoofdhoogte van de slaper. De handleiding van de fabrikant is leidend.
Onderhoud en vervanging
Alle melders hebben een beperkte levensduur, doorgaans vijf tot tien jaar; de datum staat op de melder. Test maandelijks. En laat verbrandingstoestellen jaarlijks onderhouden: een melder is het vangnet, niet de oplossing.
Veelgestelde vragen
Wat doe ik als de CO-melder afgaat?
Neem het altijd serieus. Zet ramen en deuren open, schakel verbrandingstoestellen uit als dat veilig kan, en ga met iedereen naar buiten. Heeft iemand klachten als hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid, bel dan 112. Laat het toestel en de afvoer controleren door een erkende installateur voordat u het weer gebruikt. Ga niet terug naar binnen omdat de melder vanzelf is gestopt.
Ik heb geen gas meer. Heb ik dan nog een CO-melder nodig?
Met een warmtepomp en inductie vervalt de belangrijkste bron. Heeft u een houtkachel, pelletkachel, open haard of een inpandige garage, dan blijft een CO-melder zinvol. Koolmonoxide kan bovendien via gedeelde kanalen of een aangrenzende woning binnenkomen; in appartementen en rijwoningen met oudere afvoeren is dat geen theorie.
Waarom geen rookmelder in de keuken?
Omdat hij te vaak loos afgaat, en mensen hem dan weghalen. Een hittemelder reageert niet op damp of aanbranden, maar wel op de temperatuur van een echte brand. De rookmelder hangt dan net buiten de keuken, in de gang of de woonkamer.
Werkt een rookmelder in een onverwarmde schuur of garage?
Kijk naar het temperatuurbereik in de specificaties. Veel melders zijn bedoeld voor binnenruimtes en werken niet betrouwbaar bij vorst of veel condens. Stof, uitlaatgassen en zaagsel geven bovendien loze meldingen. Een hittemelder is hier vaak de betere keuze.
Hoe laad ik een e-bike of accu veilig op?
Laad overdag en als u thuis bent, met de originele lader, niet op een vluchtroute en niet naast brandbaar materiaal. Hang een melder in de ruimte waar geladen wordt. Een accubrand ontwikkelt zich snel en geeft veel giftige rook; vroeg gewaarschuwd worden is hier alles.
Hoeveel melders zijn te veel?
Dat punt bereikt u niet snel. Eén melder meer kost weinig; een brand die tien minuten later wordt opgemerkt, kost veel. Het enige echte nadeel van veel losse melders is het onderhoud. Gekoppelde melders die hun eigen status doorgeven, nemen dat bezwaar grotendeels weg.
Gekoppeld is beter
Welke melder u ook kiest: als ze elkaar en u kunnen waarschuwen, winnen ze aan waarde. Lees over gekoppelde melders met Ajax FireProtect, of begin bij de basis: rookmelders zijn verplicht.